Η Σιωπή του Στέφανου

 Ο Στέφανος ζει σε ένα διαμέρισμα που απέχει περίπου πενήντα μέτρα από το παράθυρο μου.

 

Τον βλέπω κάθε πρωί στις οκτώμισι.

 

Βλέπω επίσης και την κορυφή των Αγίων Δέκα.

 

Η κορυφή των Αγίων Δέκα μου δείχνει τον καιρό.

Αν έχει σύννεφο σαν καπέλο στην κορυφή είναι όστρια με χαμηλό βαρομετρικό.

Αυτό , σε συνδυασμό με την συνήθη νευροφυτική μου διαταραχή, σημαίνει ότι πάμε για βροχή.

 

Ο Στέφανος μου έλεγε άλλα πράματα.

Χρειαζόμουν επιπλέον πληροφορίες για να βεβαιωθώ.

Απευθύνθηκα στην κυρία Τασία που τα ξέρει όλα.

 

Ο Στέφανος βγαίνει έξω πολύ σπάνια.

 

Περπατάει μόνος αργά μέχρι το Σαρόκο και επιστρέφει στο σπίτι.

 

Πριν την συνταξιοδότησή του δούλευε σε ένα εργοστάσιο ως συντηρητής.

 

Ήταν τορναδόρος αλλά έκανε και όλες τις επισκευές των μηχανών.

Ουσιαστικά ήταν ένα είδος προϊσταμένου και έμπιστου του αφεντικού.

 

Τον μισούσαν και τον φοβόντουσαν όλες οι γυναίκες που δούλευαν εκεί.

 

Το αφεντικό παρουσιαζόταν σαν ένας χαμογελαστός και καλόβολος άνθρωπος .

 

Ο Στέφανος όμως ήταν το αληθινό αποκρουστικό του πρόσωπο.

 

Λέγανε πολλά για αυτόν.

 

Αργότερα τα εργοστάσια έκλεισαν και ο Στέφανος άνοιξε ένα μικρό μηχανουργείο.

Σε λίγα χρόνια και με βαριά καρδιά το έκλεισε γιατί οι δουλειές λιγόστεψαν και δεν άντεχε να πληρώνει νοίκια.

 

Τώρα είναι στο μπαλκόνι κάθε πρωί στις οκτώμισι ακίνητος και καθισμένος σε μια καρέκλα.

 

Νομίζω ότι με κοιτάει αλλά η Τασία μου λέει ότι αποκλείεται να βλέπει τόσο μακριά .

 

Έκανε και εγχείριση καταρράκτη.

 

Τις περισσότερες φορές , μου λέει η Τασία, βγαίνει στο μπαλκόνι από τις τέσσερις τα ξημερώματα.

 

Έχω δει πολλούς Στέφανους.

 

Η Τασία έχει συναντήσει περισσότερους λόγω του ότι έχει επαφές σε όλο τον κόσμο.

 

Η ψυχολογική ανάλυση όμως του (κάθε) Στέφανου έγινε από μια αγγλική εφημερίδα που την ανέθεσε στην τεχνητή νοημοσύνη.

 

Ο Στέφανος λοιπόν "...κάθεται στην πολυθρόνα του τα απογεύματα με την τηλεόραση χαμηλά, βλέποντας κάτι που στην πραγματικότητα δεν παρακολουθεί.

 

Σηκώνεται, φτιάχνει ένα φλιτζάνι τσάι και ξανά κάθεται.

 

Δεν είναι ακριβώς δυστυχισμένος.

 

Απλώς δεν είναι κάτι συγκεκριμένο.

Όταν τον επισκέπτονται τα εγγόνια, χαμογελάει, γνέφει καταφατικά και δεν λέει πολλά.

 

Όταν περνούν φίλοι, αφήνει τη γυναίκα του να μιλήσει.

 

Όταν τηλεφωνεί η κόρη του, η συζήτηση είναι σύντομη και πρακτική.

 

Δεν είναι καταθλιμμένος με τον προφανή τρόπο.

 

Δεν αρνείται να ασχοληθεί.

 

Απλώς βρίσκεται κάπου αλλού τώρα.

 

Αγνοεί τι του έχει συμβεί στην πραγματικότητα.

 

Δεν έχασε την ενέργειά του.

 

Έχασε την απάντησή του σε μια ερώτηση στην οποία δεν είχε συνειδητοποιήσει ότι απαντούσε, με όλη του τη ζωή, για σαράντα χρόνια.

 

Για το μεγαλύτερο μέρος της ενήλικης ζωής του, όταν κάποιος τον ρωτούσε ποιος είσαι;, η απάντηση ερχόταν αυτόματα.

 

«Είμαι μηχανικός. Είμαι εργοδηγός. Εργάζομαι στις πωλήσεις. Διαχειρίζομαι την αποθήκη. Είμαι αυτός που κρατάει τη γραμμή σε λειτουργία.»

 

Αυτή η απάντηση δεν ήταν απλώς μια περιγραφή θέσης εργασίας.

Ήταν ένα πλήρες πακέτο ταυτότητας.

Του έλεγε τι ώρα να ξυπνήσει.

Του έλεγε πού να βρίσκεται.

Του έλεγε ποιοι ήταν οι συνομήλικοί του.

Του έλεγε τι άξιζε για την οικογένειά του .

 

Όταν έφυγε από την δουλειά, δεν έχασε απλώς μια μισθοδοσία.

Δεν έχασε το κύρος του και την εξουσία του.

Έχασε ολόκληρη την απάντηση στην ερώτηση.

 

Κανείς δεν του είχε διδάξει κάτι άλλο.

 

Μια μελέτη του 2024 συνέκρινε τα συμπτώματα κατάθλιψης σε άνδρες και γυναίκες που βρίσκονταν στη σύνταξη.

 

Διαπίστωσε κάτι εντυπωσιακό: η σημασία που απέδιδαν οι άνδρες στην εργασία τους ήταν σημαντικά ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας για την κατάθλιψη μετά τη συνταξιοδότηση σε σχέση με τις γυναίκες.

 

Όταν η δουλειά σήμαινε τα πάντα, η απώλειά της κόστιζε τα πάντα.

 

Λένε ότι οι γυναίκες τείνουν να διατηρούν ένα ευρύτερο χαρτοφυλάκιο ταυτοτήτων σε όλη τους τη ζωή .

Η Γυναίκα είναι μητέρα, φίλη, αδελφή, γειτόνισσα, μέλος της κοινότητας.

 

Οι άνδρες, ιδιαίτερα οι άνδρες αυτής της γενιάς, ενθαρρύνονταν να επικεντρωθούν αποκλειστικά σε μία ταυτότητα.

 

Η καριέρα είναι το επίκεντρο.

 

Όλα τα άλλα ήταν συμπληρωματικά.

 

Όταν η καριέρα τελειώνει, ο τίτλος εξαφανίζεται και δεν υπάρχει τίποτα από κάτω έτοιμο να πάρει τη θέση του.

 

Έτσι, όταν συμβαίνει η κατάρρευση της ταυτότητας — και σε πολλές περιπτώσεις πρόκειται για μια σιωπηλή κατάρρευση ταυτότητας ο άντρας δεν έχει λόγια να το εξηγήσει.

 

Του δίδαξαν ότι το να ζητάς βοήθεια είναι αδυναμία.

 

Του δίδαξαν ότι ένα πρόβλημα που δεν μπορείς να διορθώσεις είναι ένα πρόβλημα που δεν συζητάς.

 

Δεν μπορεί να πει στη γυναίκα του: « Δεν ξέρω ποιος είμαι τώρα».

 

Δεν μπορεί να πει στον φίλο του: « Μου λείπει το να με χρειάζονται».

 

Δεν μπορεί να πει στον γιο του: « Είμαι χαμένος με έναν τρόπο που ποτέ δεν πίστευα ότι θα χανόμουν».

 

Το λεξιλόγιο αυτό δεν υπάρχει σε αυτόν.

 

Δεν εγκαταστάθηκε ποτέ.

 

Έτσι κάθεται στην πολυθρόνα και δεν λέει τίποτα.

 

Όχι επειδή δεν έχει τίποτα να πει αλλά επειδή οι μόνες προτάσεις που θα ήταν αληθινές, είναι προτάσεις που μεγάλωσε για να μην μπορεί να πει.

 

Η σιωπή δεν είναι ειρήνη.

 

Δεν είναι καν απόσυρση.

Είναι η ορατή επιφάνεια μιας εσωτερικής κρίσης που δεν έχει γλώσσα και δεν έχει κοινό.

 

Το οδυνηρό είναι ότι οι άνθρωποι γύρω του συχνά το παρερμηνεύουν.

 

Η γυναίκα του νομίζει ότι έχει αποχωρήσει από τον γάμο.

 

Αυτός απλώς δεν ξέρει πώς να φέρει μια αναπάντητη ερώτηση στο δωμάτιο.

 

Τα ενήλικα παιδιά του νομίζουν ότι γίνεται λίγο γκρινιάρης, λίγο απόμακρος.

 

Στέκεται μέσα στο ίδιο κενό ταυτότητας που είχε και ο πατέρας του, χωρίς να έχει ιδέα τι να κάνει γι' αυτό.

 

Οι φίλοι του από τη δουλειά, αυτοί που υπέθετε ότι ήταν φίλοι, σιγά σιγά σταματούν να τηλεφωνούν.

 

Η φιλία λειτουργούσε κυρίως σε κοινό πλαίσιο — δεν ξέρουν για τι να συζητήσουν τώρα που το καθημερινό πλαίσιο δεν υπάρχει.

 

Τα παρατηρεί όλα αυτά.

 

Δεν τα σχολιάζει.

 

Για να σχολιάσει θα απαιτούσε ένα λεξιλόγιο που δεν έχει.

 

Υπάρχει μια πρόταση που οι άντρες που έχω δει να το ξεπερνούν αυτό από την άλλη πλευρά τελικά πρέπει να γράφουν μόνοι τους, συνήθως μόνοι τους, συχνά αρκετά αργά.

 

"Έχτισα όλη μου την αξία γύρω από την παραγωγή. Με επαινούσαν για αυτό για σαράντα χρόνια.

Τώρα δεν υπάρχει τίποτα να παράγω και πρέπει να καταλάβω ποιος είμαι χωρίς την παραγωγή. Κανείς δεν μου είπε ότι αυτό θα συμβεί.

Κανείς δεν με δίδαξε πώς να το κάνω.

Και πρέπει να μάθω τώρα, στα εξήντα οκτώ μου, αυτό που η γυναίκα μου και η αδερφή μου ανακάλυψαν δεκαετίες πριν - ότι το να είσαι χρήσιμος και το να είσαι άνθρωπος δεν είναι το ίδιο πράγμα."

Αυτή η πρόταση είναι δύσκολο να γραφτεί. Δεν είναι στο ιδίωμά του.

 

Το ιδίωμα που του δόθηκε δεν επιτρέπει σύγχυση τέτοιου βάθους.

 

Η σιωπή δεν είναι αυτό που είναι.

 

Είναι απλώς ότι έχει απομείνει όταν κανείς δεν του ζήτησε ποτέ να είναι κάτι άλλο."